Fukuoka 2026: Nhật Bản và bài toán mang tên 'kỳ vọng' tại giải vô địch châu Á

Khi VBTV công bố lịch phát sóng trực tiếp toàn bộ các trận đấu của Giải vô địch bóng chuyền nam châu Á 2026, tôi chợt nhớ lại cảm giác trước World Cup 2026. Không phải vì tôi đang dự đoán một cú sốc mang tên Croatia, mà bởi vì tôi nhìn thấy một kịch bản quen thuộc: một đội bóng quá mạnh so với phần còn lại, một nhà vô địch đang được cả thế giới trao sẵn chiếc cúp trước khi trái bóng đầu tiên được giao. Nhưng thể thao, như tôi đã học được sau 36 năm quan sát, không bao giờ vận hành theo cách mà số đông mong đợi. Kẻ nổi loạn không sợ sai, chỉ sợ phải giống tất cả. Bối cảnh của giải đấu năm nay rất rõ ràng. Cuộc đua giành tấm vé dự Thế vận hội Los Angeles 2028 của bóng chuyền nam châu Á chính thức khởi tranh tại Fukuoka, Nhật Bản. Đây không chỉ là một kỳ Asian Championship thông thường, mà còn là vòng loại World Cup. Nhật Bản, với tư cách chủ nhà và đương kim vô địch, nằm ở bảng A cùng Bahrain, Oman và Australia. Họ là đội tuyển có thứ hạng FIVB cao nhất trong số các đội thuộc Liên đoàn bóng chuyền châu Á (AVC), đứng ở vị trí thứ sáu thế giới. Họ cũng là đội giàu thành tích nhất lịch sử giải đấu với bộ sưu tập 10 huy chương vàng, 4 huy chương bạc và 4 huy chương đồng. Trong ba kỳ gần nhất, họ đều có mặt trên bục vinh quang. Và ở mùa giải năm nay, họ đã kết thúc ở vị trí thứ tư tại Volleyball Nations League. Nhìn vào bảng số liệu, người ta dễ dàng kết luận rằng đây là giải đấu của Nhật Bản. Lịch sử đối đầu, thứ hạng, lợi thế sân nhà — mọi thứ đều chỉ về một hướng. Nhưng tôi nhìn thấy một khe hở trong sự đồng thuận này. Khi một đội bóng được đánh giá quá cao, áp lực kỳ vọng sẽ trở thành một đối thủ vô hình. Và trong bóng chuyền hiện đại, nơi mà quyền thay 5 người đã biến 20 phút cuối của mỗi set đấu thành một cuộc chiến tiêu hao thực sự, không có gì là chắc chắn. Phân tích kỹ hơn về cục diện bảng A, tôi nhận thấy một điều thú vị. Australia, nhà vô địch năm 2026, không còn ở đẳng cấp đó, nhưng họ vẫn là một tập thể có tổ chức và thể hình tốt. Bahrain và Oman, dù bị đánh giá thấp hơn, nhưng trong bóng chuyền châu Á, sự khác biệt về trình độ giữa các đội tuyển không phải lúc nào cũng được phản ánh qua bảng xếp hạng. Nhật Bản có thể thắng, nhưng liệu họ có thắng một cách thuyết phục? Liệu việc quá dễ dàng vượt qua vòng bảng có khiến họ mất đi sự sắc bén cần thiết trước các đối thủ thực sự ở vòng knock-out? Câu hỏi tôi đặt ra ở đây là: liệu sự thống trị của Nhật Bản có đang làm giảm đi tính cạnh tranh của giải đấu, và từ đó, làm giảm chất lượng chuyên môn của chính họ? Khi bạn bước vào một trận đấu với tâm thế 'chỉ cần có mặt là thắng', bạn sẽ không bao giờ chạm đến giới hạn của mình. Và giới hạn đó, trong một kỳ Olympic, là thứ duy nhất quyết định bạn bước lên bục hay về nhà. Tôi nhìn thấy Croatia ở World Cup 2026 trước khi cả thế giới chịu mở mắt, và tôi thấy một kịch bản tương tự đang manh nha ở Fukuoka: một đội bóng bị đánh giá thấp hơn, nhưng được tổ chức tốt hơn, đang âm thầm chờ đợi khoảnh khắc nhà vua chủ quan. Tôi có thể sai. Có thể Nhật Bản sẽ không mắc bẫy tâm lý. Có thể việc được thi đấu trên sân nhà sẽ tiếp thêm sức mạnh cho họ. Nhưng tôi đã học được rằng, trong thể thao đỉnh cao, những đội bóng vĩ đại nhất không phải là những đội không bao giờ thua, mà là những đội biết cách đối mặt với áp lực khi mọi thứ không diễn ra theo đúng kế hoạch. Câu hỏi đặt ra cho Nhật Bản không phải là 'họ có vô địch hay không', mà là 'họ sẽ phản ứng thế nào khi bị dồn vào chân tường ở một set đấu quyết định'. Giải đấu này còn có ý nghĩa chiến lược dài hạn. Với tư cách là vòng loại World Cup, nó tạo ra một áp lực kép cho tất cả các đội tuyển. Không chỉ là danh hiệu châu lục, mà còn là tấm vé đến một đấu trường thế giới lớn hơn. Việc VBTV phát sóng trực tiếp toàn bộ các trận đấu cũng là một tín hiệu quan trọng cho thấy giá trị thương mại của bóng chuyền nam châu Á đang tăng lên, mở ra cơ hội đầu tư và phát triển cho toàn bộ hệ sinh thái. Tuổi 52 dạy tôi rằng hot take không phải là liều, mà là dám nhìn xa hơn một hiệp đấu. Và dự đoán có thể kiểm chứng của tôi là thế này: Nhật Bản sẽ vô địch bảng A, nhưng họ sẽ thua ít nhất một set trong vòng bảng. Và nếu họ bước vào trận bán kết với một set thua đó trong đầu, tôi sẽ không ngạc nhiên nếu chứng kiến một trận đấu kéo dài đến set thứ năm. Bởi vì khi bóng chuyền đóng băng, tôi nghe thấy tiếng thì thầm của định mệnh: hãy viết đi.