Infantino trụ vững ở FIFA, nhưng cuộc chiến quyền lực chỉ vừa đổi hình dạng

Tháng 7, FIFA rút lại đề xuất bán 20% cổ phần quyền thương mại có gắn với World Cup. Điều đáng ghi vào sổ không nằm ở việc kế hoạch bị bỏ, mà ở cách nó bị bỏ: không một cuộc bỏ phiếu nào được tổ chức. Với một tổ chức mà tính chính danh của người đứng đầu được xác lập qua lá phiếu của 211 liên đoàn thành viên, việc không đưa đề xuất ra biểu quyết tự nó là dữ liệu. Nó cho biết người đề xuất đã đếm phiếu trước khi đếm công luận, và phép đếm ấy không đủ để thắng.

Tôi theo dõi câu chuyện này như theo dõi một trận đấu có biến động lớn: bỏ qua tiếng ồn ngoài đường biên, tua lại băng ghi hình, đếm lại từng đường chuyền. Khi khủng hoảng nổ ra ở FIFA, phần lớn tiêu đề xoay quanh một câu hỏi — Gianni Infantino có bị lật hay không. Vài tuần sau, câu trả lời đã rõ: các quan chức cấp cao nói ông "không đi đâu cả", và vị thế của ông được đánh giá là mạnh lên kể từ khi khủng hoảng bắt đầu.

Câu hỏi đúng chưa bao giờ là câu hỏi ấy.

Muốn đọc chính xác, phải đặt sự việc vào đúng hệ quy chiếu. FIFA là liên đoàn của các liên đoàn, vận hành bằng cấu trúc ba tầng: Đại hội gồm 211 liên đoàn thành viên, Hội đồng FIFA — cơ quan điều hành giữa các kỳ đại hội — và bộ máy chủ tịch. Sau khi Sepp Blatter sụp đổ, gói cải tổ hậu Blatter được thiết kế với một mục tiêu kỹ thuật rất hẹp: phân tán quyền lực ra khỏi chiếc ghế chủ tịch. Giới hạn nhiệm kỳ, ủy ban kiểm toán độc lập, cơ chế giám sát của Hội đồng cùng nhắm vào một biến số.

Biến số đó giờ quay lại làm tâm điểm. Đề xuất bán 20% cổ phần quyền thương mại, bao gồm các quyền gắn với World Cup, bị phe đối lập đọc như một động thái chuyển quyền kiểm soát dòng tiền tương lai ra khỏi tầm giám sát của các liên đoàn. Khối đối lập không hề nhỏ: UEFA của châu Âu, AFC của châu Á và CONCACAF của Bắc và Trung Mỹ cùng đứng một phía. Chủ tịch UEFA Aleksander Ceferin gói toàn bộ lập luận vào bốn chữ — "Football is not for sale".

Bản đồ quyền lực lúc này gồm ba khối, và khối thứ ba mới là khối quyết định. Khối một là bộ máy chủ tịch FIFA, nắm quyền hành chính và bộ máy thương mại. Khối hai là liên minh do UEFA dẫn dắt, mạnh về tính chính danh đạo đức và khả năng huy động truyền thông. Khối ba là 211 liên đoàn thành viên, cộng thêm các câu lạc bộ và đại diện cầu thủ. Khối này không cố định. Nó bỏ phiếu theo từng vấn đề.

Các câu lạc bộ là ví dụ rõ nhất. Họ không thuộc phe nào theo ý thức hệ. Họ có thể quay sang đối đầu với FIFA về Club World Cup, về công thức chia doanh thu, về quy chế nhả cầu thủ. Đại diện cầu thủ có thể đánh vào lịch thi đấu quốc tế. Đây là những mặt trận giao dịch. Một liên minh ghép từ nhiều mặt trận giao dịch khác nhau rất khó giữ đội hình trong dài hạn.

Đó là lý do kỹ thuật khiến Infantino trụ được. Ông không thắng bằng cách thuyết phục đối thủ. Ông trụ được vì đối thủ không đánh cùng một trận. Câu lạc bộ đánh vì tiền, cầu thủ đánh vì lịch thi đấu, liên đoàn châu lục đánh vì quyền kiểm soát giải đấu, hiệp hội quốc gia đánh vì phần chia doanh thu. Bốn mục tiêu khác nhau không tạo ra một liên minh lật ghế. Chúng tạo ra bốn lần đàm phán riêng lẻ.

Phía sau là một phép tính đơn giản hơn. Khối đối lập mạnh nhất tập trung ở châu Âu và một phần Bắc Mỹ. Nếu phần còn lại của thế giới vẫn nhận dòng tiền phân phối đều đặn từ FIFA, áp lực lật ghế không bao giờ đạt ngưỡng. Đây là bài toán quen thuộc của mọi tổ chức đa thành viên: không phải ai đúng hơn, mà ai giữ được nhiều lá phiếu hơn.

Sau khi rút đề xuất bán cổ phần, Infantino gửi thư đề nghị một cuộc rà soát độc lập từ bên ngoài về khuôn khổ quản trị, áp dụng cho các sáng kiến chiến lược lớn, kèm các cuộc tham vấn nhằm tăng cường quy trình ra quyết định. Bề ngoài là một nhượng bộ. Nhưng phản hồi đến nhanh đến mức đáng chú ý: một loạt liên đoàn châu Âu bác bỏ ngay lập tức, và giới quan sát gọi các đề xuất ấy là "mức tối thiểu". Một cái mốc đã được cắm xuống trước khi bất cứ nội dung nào được thương lượng.

Khi đã có mốc, thắng thua được đo bằng khoảng cách tới mốc, không bằng nội dung. Đây là chỗ truyền thông thường đọc sai. Tiêu đề "Infantino nhiều khả năng ở lại" đúng về nhiệm kỳ, nhưng bỏ sót phần quan trọng hơn: câu hỏi đã dịch chuyển từ việc ông còn tại vị sang việc ông còn được nắm bao nhiêu quyền lực.

Ceferin nói niềm tin đã bị phá vỡ và chưa quay lại. Ông đặt ra ba trụ cột cho bất cứ thỏa thuận nào: thống nhất, minh bạch, và một nền quản trị phục vụ số đông. Đọc kỹ, ba trụ cột ấy vận hành như một danh sách điều kiện.

Hai kịch bản đang mở, và cả hai đều đã được nhiều nguồn cấp cao xác nhận độc lập. Một là thỏa hiệp quản trị: Infantino ở lại nhưng quyền lực bị pha loãng, có thể bằng một cơ cấu mới. Hai là một cuộc "chiến tranh nóng lạnh" kéo dài, dai dẳng hơn là kịch tính, trong đó đối thủ làm mọi sáng kiến lớn trở nên khó triển khai hơn. Biến số quyết định nằm ở một câu: Infantino sẵn sàng nhượng bao nhiêu, và đối thủ sẵn sàng chiến đấu bao nhiêu để giành lấy.

Điểm dữ liệu đáng nhớ nhất lại là điểm dữ liệu không xuất hiện. Không có lá phiếu nào được đếm trong tháng 7. Một nhà lãnh đạo né một cuộc bỏ phiếu mà mình có thể thắng là một nhà lãnh đạo đã tự đo được giới hạn của mình. Điều đó không nằm trên bảng điểm, và cũng không nằm trong bất kỳ tiêu đề nào.

Dữ liệu không xóa bỏ cảm xúc. Nó giải thích tại sao cảm xúc tồn tại. Sự phá vỡ niềm tin với các liên đoàn châu Âu không phải một biến số mềm có thể bỏ qua. Các đề xuất thủ tục — rà soát độc lập, tham vấn — không chạm vào nó. Khoảng trống ấy là nơi đối thủ sẽ khai thác tiếp.

Với các câu lạc bộ và cầu thủ, phần thực tế nhất của cuộc chiến này sẽ đến từ lịch thi đấu. Những phát biểu của Rodri hay Kevin De Bruyne về khối lượng trận đấu không phải chuyện riêng của họ. Đó là một mặt trận mà bất cứ bên nào muốn gây sức ép lên FIFA đều có thể mở.

Mọi con số đều kể một câu chuyện. Câu chuyện không nằm trong con số.

Vòng đàm phán tới sẽ cho biết đây là một cuộc cải tổ thật hay một lần cầm cự. Điều cần theo dõi không phải ai phát biểu to hơn, mà là điều khoản tham chiếu của cuộc rà soát độc lập kia có ràng buộc hay không. Một cuộc rà soát không có quyền lực bắt buộc chỉ là một văn bản. Một cơ quan mới có quyền lực thật là một sự chuyển giao.

Và nếu đến cuối mùa giải này, khuôn khổ quản trị của FIFA vẫn chưa thay đổi, thì câu trả lời đã có sẵn — không cần đợi đến đại hội.